Column: De homo, de norm en de homonorm

Glyn (22) weet heel goed wat hij wel en niet vindt, hij heeft overal wel een (onderbouwde) mening over. Maar als er iets is dat hem nog regelmatig met zijn mond vol tanden doet staan is het wel de wonderbaarlijke roze wereld. Met een gezonde dosis nieuwsgierigheid en een enorm zwak voor mooie mannen en zoete toetjes (niet per se in die volgorde) kijkt Glyn deze wereld in en hij zou graag wat van zijn hersenspinsels aan jullie willen voorleggen.

Goed nieuws! Volgens het SCP is de acceptatie van homo- en biseksualiteit onder jongeren de afgelopen jaren flink toegenomen. Was bijvoorbeeld in 2006 nog 18% van de Nederlandse jongeren (15-25 jaar) negatief over homoseksualiteit, nu is dat nog maar 6%. Joepie. Overigens meldt het SCP ook dat homo’s nog weinig merken van de toegenomen acceptatie. Maar het is nog steeds goed nieuws, toch? 40% van de homojongeren kampt met pestgedrag, en spijbelen en slaapproblemen komen hierdoor veel vaker voor onder homojongeren dan bij hun heteroseksuele leeftijdsgenoten, blijkt. Maar goed, een gegeven paard en zo…

Hoe blij ik ook word van dit goede nieuws (nou ja, niet heel erg), mijn aandacht werd vanochtend getrokken niet zozeer door de toegenomen acceptatie van homo’s, maar door een fenomeen binnen de homobeweging. Ik presenteer u: homonormativiteit. “Nee, heteronormativiteit”, denk je nu, maar je leest het toch echt goed, homonormativiteit.

De term heeft natuurlijk wel alles met heteronormativiteit te maken, en dat kennen we allemaal wel. Kort door de bocht is heteronormativiteit het bevoordelen van heteroseksualiteit (waarbij je geslacht en gendergedrag ook nog eens overeen moeten komen, dus geen kerelgedrag als je een vagina hebt, bijvoorbeeld) in de samenleving. Heteroseksualiteit wordt zo een norm, en die norm wordt bewaakt. Heteronormativiteit betekent dus dat alle van heteroseksualiteit afwijkende soorten seksualiteit door de samenleving als ‘fout’ en ‘onnatuurlijk’ worden bestempeld.

Verschrikkelijk, uiteraard. Maar ook weer niets nieuws onder de zon; heteronormativiteit is de reden dat de LHBTQ-bewegingen bestaan. “Maar wat is homonormativiteit nu?”, vraag je. Homonormativiteit doet hetzelfde als haar heteroseksueel georiënteerde zusterterm, namelijk uitsluiten. Waar het op neer komt is dat ook binnen de LHBTQ-beweging een bepaalde soort (homo)seksualiteit wordt bevoordeeld boven andere, in feite die van blanke homoseksuele mannen uit de middenklasse (waar hebben we dat eerder gezien?) die seksueel aangetrokken zijn tot andere blanke homoseksuele mannen uit de middenklasse. Het overnemen van heteronormen hoort hier ook bij. De strijd van de LHBTQ-beweging voor het recht om te trouwen (het huwelijk is een bij uitstek heteronormatief bolwerk) is hier een voorbeeld van. Daarnaast wordt de homonorm, net als de heteronorm, ook voortgezet en versterkt door de media, denk bijvoorbeeld eens aan het homokoppel Mitchell en Cameron uit Modern Family.

Zelf had ik nog nooit van homonormativiteit gehoord, maar hoe meer ik er over nadenk, des te meer raak ik overtuigd van het bestaan ervan. Stom voorbeeld, maar google eens “gay couple”, en kijk eens wat voor afbeeldingen je krijgt; waar zijn de vrouwen? En de mensen van kleur?

Is dit nou echt een probleem? Jazeker. Juist voor een groep die strijdt tegen normativiteit als de LHBTQ-beweging zouden de problemen van uitsluiting duidelijk moeten zijn; het is vechten tegen uitsluiting door een groep die uitsluit. Dat betekent overigens niet dat het niet beter gaat, steeds meer lesbiennes en etnische homo’s worden voor het voetlicht gehaald, maar nog altijd met mate.

Mensen denken in hokjes, zo zitten we nu eenmaal in elkaar. Toch lijkt het me van belang dat we ons op zijn minst bewust zijn van homonormativiteit. De cijfers wijzen uit dat het beter gaat met de acceptatie van homojongeren in Nederland, maar over welke homojongeren hebben we het dan eigenlijk? Laten we eens nadenken over hoe we alle, maar dan ook alle queers een plekje kunnen geven in de LHBTQ-gemeenschap.

 

*Lisa Duggan is de wetenschapster die je moet hebben voor alles over homonormativiteit.